Six Sigma là gì? Six Sigma (6 Sigma) là phương pháp cải tiến quy trình kinh doanh và quản lý chất lượng dựa trên nền tảng thống kê: đo lường quy trình, tìm nguyên nhân gây lỗi và loại bỏ nguyên nhân đó để giảm biến động. Một quy trình đạt mức Six Sigma khi có không quá 3,4 lỗi trên một triệu cơ hội tạo ra lỗi. Phương pháp này được các nhà sản xuất dùng để nâng độ ổn định của sản phẩm mà không phải tăng khâu kiểm tra. Bài viết trình bày định nghĩa, năm lợi ích, bốn nguyên tắc, quy trình DMAIC, mô hình Lean Six Sigma và thiết bị thu dữ liệu đo lường tại trạm kiểm cho dự án Six Sigma.
1. Six Sigma là gì?
Six Sigma hay 6 Sigma là phương pháp cải tiến quy trình kinh doanh và quản lý chất lượng dựa vào nền tảng thống kê. Từ dữ liệu đo được, phương pháp tìm ra lỗi, xác định nguyên nhân và cách xử lý, qua đó tăng độ chính xác và ổn định của quy trình sản xuất.
Khác với ISO 9001, Six Sigma không phải hệ thống quản lý chất lượng mà là một cách tư duy cho doanh nghiệp sản xuất. Xử lý sản phẩm lỗi NG không phải mục tiêu; mục tiêu là đầu tư cải thiện quy trình để lỗi không xảy ra và tạo lập độ ổn định gần như hoàn hảo.
Tên gọi xuất phát từ ký hiệu sigma (σ) trong thống kê, chỉ độ lệch chuẩn. Một quy trình đạt mức 6 sigma khi giới hạn kỹ thuật cách giá trị trung bình sáu độ lệch chuẩn, tương đương không quá 3,4 lỗi (khuyết tật) trên mỗi một triệu cơ hội.
2. 5 lợi ích chính của Six Sigma đối với doanh nghiệp
2.1 Giữ lòng trung thành của khách hàng
Khi định nghĩa khuyết tật của quy trình, Six Sigma bắt đầu từ việc hiểu rõ yêu cầu của khách hàng nên có tính định hướng khách hàng cao. Sản phẩm không chỉ hết lỗi mà còn đáp ứng kỳ vọng của người sử dụng, đó là nguyên nhân giữ được khách hàng.
Để làm được, doanh nghiệp khảo sát khách hàng hoặc nghiên cứu hành vi sử dụng để biết khách hàng yêu cầu gì và quy trình cần cải thiện ở đâu.
2.2 Giảm chi phí, tăng lợi nhuận
Nhờ tỷ lệ khuyết tật giảm và không tái diễn, doanh nghiệp loại bỏ được các lãng phí về nhân công, công đoạn kém hiệu quả, nguyên vật liệu và thời gian. Khi sản phẩm làm ra đều bán được, chi phí hàng bán trên từng đơn vị giảm và lợi nhuận tăng.
2.3 Cải thiện văn hoá doanh nghiệp
Quy trình làm việc rõ ràng là kênh gắn kết hiệu quả giữa doanh nghiệp và nhân viên. Trong Six Sigma, yếu tố con người quan trọng không kém kỹ thuật, thậm chí được đề cao hơn.
Six Sigma còn giải quyết mâu thuẫn phát sinh trong quy trình kinh doanh nhờ phương pháp đo lường minh bạch và thái độ chủ động trong công việc, giúp nhà quản lý định hướng nhân viên dễ hơn dù doanh nghiệp theo văn hoá nào. Giữa một dây chuyền vận hành trơn tru và một nhóm không phân định rõ trách nhiệm, nhân viên chọn nơi thứ nhất.
2.4 Lập kế hoạch chiến lược
Six Sigma có vai trò trong mọi tầm nhìn chiến lược. Khi doanh nghiệp đã tuyên bố sứ mệnh, mục tiêu và phân tích SWOT, Six Sigma giúp tập trung vào các lĩnh vực cần cải thiện.
Ví dụ, nếu chiến lược hướng tới dẫn đầu về chi phí, Six Sigma được dùng để loại bỏ phức tạp không cần thiết trong quy trình nội bộ và đạt thoả thuận giá thấp hơn với nhà cung cấp nguyên liệu.
2.5 Mở rộng quy mô kinh doanh
Khi đã loại trừ các nguồn gây khuyết tật và có quy trình đạt chuẩn Six Sigma, dự án mở rộng quy mô sản xuất và hệ thống đo lường đi kèm được nhân rộng theo cùng quy trình đã kiểm chứng, không phải làm lại từ đầu.
3. Nguyên tắc áp dụng phương pháp 6 Sigma
3.1 Lấy khách hàng làm trọng tâm
Tương tự hầu hết triết lý kinh doanh khác, 6 Sigma tập trung vào tiếng nói của khách hàng (voice of the customer). Mọi thay đổi hay cải tiến quy trình trong sản xuất, kinh doanh đều được xác định theo nhu cầu, yêu cầu và kỳ vọng của khách hàng.
3.2 Quản trị chủ động
6 Sigma chú trọng tìm kiếm và xử lý khiếm khuyết để hướng đến độ chính xác của quy trình. Doanh nghiệp chủ động ngăn ngừa và loại bỏ lỗi sai thay vì để khiếm khuyết tạo ra sản phẩm lỗi rồi mới khắc phục.
3.3 Đề cao dữ liệu và dữ kiện
Trước khi ra quyết định, doanh nghiệp cần trả lời hai câu hỏi.
- Đâu là dữ liệu thực sự cần thiết cho vấn đề đang xét.
- Thu và áp dụng dữ liệu đó vào phương pháp 6 Sigma như thế nào cho hiệu quả.
Mọi thông tin dùng trong 6 Sigma đều dựa trên đo lường chính xác, không dựa trên phỏng đoán. Vì vậy hệ thống thu dữ liệu tại trạm kiểm, gồm thiết bị đo và máy tính ghi kết quả, là nền của toàn bộ phương pháp.
3.4 Cộng tác không giới hạn
Để tạo ra quy trình hoàn thiện từ đầu đến cuối, việc ứng dụng Six Sigma tuân theo nguyên tắc không rào cản giữa các bộ phận chức năng, thực hiện theo cả chiều dọc, chiều ngang và đan chéo trong doanh nghiệp.
4. Áp dụng Six Sigma theo quy trình DMAIC vào doanh nghiệp
Quy trình cơ bản để áp dụng Six Sigma vào hầu hết loại hình doanh nghiệp là DMAIC gồm 5 bước. Bảng dưới tóm tắt mục tiêu, việc cần làm và đầu ra của từng bước.
| Bước | Mục tiêu | Việc cần làm | Đầu ra |
|---|---|---|---|
| D – Define (Xác định) | Xác định khách hàng, yêu cầu chất lượng quan trọng và phạm vi dự án | Tự đánh giá mức đáp ứng hiện tại, chọn khu vực trọng điểm cần triển khai | Bản mô tả dự án, chỉ số cần cải thiện |
| M – Measure (Đo lường) | Có dữ liệu tin cậy về hiện trạng | Thu thập dữ liệu tại trạm, kiểm tra hệ thống đo, nhận dạng vấn đề phát sinh | Mức sigma hiện tại, bản đồ quy trình |
| A – Analyze (Phân tích) | Tìm nguyên nhân gốc của khiếm khuyết | Xác định khoảng cách giữa mục tiêu và kết quả, kiểm nghiệm giả thuyết bằng thống kê | Danh sách nguyên nhân gốc đã kiểm chứng |
| I – Improve (Cải tiến) | Loại bỏ nguyên nhân gốc | Triển khai giải pháp, thử nghiệm có kiểm soát, theo dõi và điều chỉnh | Quy trình mới đã chứng minh hiệu quả |
| C – Control (Kiểm soát) | Duy trì kết quả, không quay lại lối cũ | Chuẩn hoá quy trình, lập kế hoạch giám sát bằng biểu đồ kiểm soát | Kế hoạch kiểm soát, chỉ số theo dõi định kỳ |
DMAIC là vòng lặp: sau bước Control, dự án tiếp theo lại bắt đầu từ Define với vấn đề mới. Cách tổ chức này tương đồng với chu trình PDCA nhưng chặt hơn ở khâu đo lường và phân tích thống kê.
5. Lean Six Sigma - Biến thể của Six Sigma
Lean Six Sigma (LSS) là mô hình quản lý kết hợp nguyên tắc của sản xuất tinh gọn Lean với phương pháp Six Sigma. Lean giảm lãng phí và rút ngắn chu kỳ, nhịp sản xuất ngay từ đầu; Six Sigma tinh chỉnh độ chính xác và ổn định của quy trình. Hai phương pháp song hành bổ sung cho nhau.
Mục đích của Lean Six Sigma là tối ưu sử dụng nguồn lực, tiết kiệm chi phí và giao hàng nhanh, qua đó quản lý quy trình sản xuất hiệu quả và bảo đảm chất lượng sản phẩm, dịch vụ.
Six Sigma là hệ phương pháp cải tiến quy trình mang tính chủ động, đi thẳng vào nguyên nhân gây lỗi để đạt độ ổn định cao. Điều kiện để áp dụng thành công là dữ liệu đo lường đầy đủ và tin cậy ở từng trạm sản xuất.
Chọn thiết bị cho Six Sigma
Bước Measure và Control cần dữ liệu đo tự động tại trạm kiểm thay cho ghi tay. Thiết bị ở trạm cần ba tiêu chí: cổng RS-232/422/485 và USB để nối thước kẹp, cân, đồng hồ đo, thiết bị đo điện tử; ngõ vào ra số để nhận tín hiệu bắt đầu, kết thúc kiểm tra và bật đèn báo đạt hoặc không đạt; và không quạt để đặt trong tủ máy hoặc trên bàn kiểm chạy liên tục. Cho vị trí điều khiển trạm kiểm, máy tính công nghiệp không quạt Advantech UNO-1372G lắp ray DIN có 3 cổng LAN Gigabit, 2 cổng COM, 8 ngõ vào ra số để điều khiển bắt đầu hoặc dừng kiểm tra và hiển thị kết quả, nguồn kép và mô-đun iDoor cho cổng nối tiếp cách ly hoặc PoE nối camera. Cho vị trí hiển thị và nhập kết quả tại trạm, panel PC Advantech PPC-3150 màn 15 inch cảm ứng điện trở, không quạt, có 1 cổng RS-422/485 cách ly, 4 cổng RS-232, 2 cổng LAN Gigabit, tuỳ chọn 8 kênh GPIO, nguồn 9–32 VDC và làm việc từ -20 đến 60 °C. Để rà nhanh theo điều kiện lắp đặt thực tế, dùng công cụ chọn máy theo điều kiện lắp đặt.
Câu hỏi thường gặp về Six Sigma
Six Sigma là gì?
Six Sigma (6 Sigma) là phương pháp cải tiến quy trình kinh doanh và quản lý chất lượng dựa trên nền tảng thống kê: đo lường quy trình, tìm nguyên nhân gây lỗi và loại bỏ nguyên nhân đó để giảm biến động. Một quy trình đạt mức Six Sigma khi có không quá 3,4 lỗi trên một triệu cơ hội tạo ra lỗi.
DMAIC trong Six Sigma là gì?
DMAIC là quy trình năm bước để triển khai dự án Six Sigma: Define (xác định vấn đề và yêu cầu khách hàng), Measure (đo lường hiện trạng), Analyze (phân tích nguyên nhân gốc), Improve (cải tiến và kiểm chứng giải pháp) và Control (kiểm soát để duy trì kết quả). Mỗi bước có đầu ra cụ thể trước khi sang bước sau.
Six Sigma khác ISO 9001 ở điểm nào?
ISO 9001 là tiêu chuẩn hệ thống quản lý chất lượng, quy định doanh nghiệp phải có quy trình, tài liệu và đánh giá gì. Six Sigma là phương pháp cải tiến, dùng dữ liệu và thống kê để giảm lỗi của một quy trình cụ thể. Doanh nghiệp có thể áp dụng Six Sigma bên trong hệ thống ISO 9001 để nâng kết quả thực tế.
Lean Six Sigma là gì?
Lean Six Sigma là mô hình kết hợp sản xuất tinh gọn Lean với Six Sigma. Lean loại bỏ lãng phí và rút ngắn chu kỳ sản xuất, Six Sigma giảm biến động và sai lỗi bằng thống kê. Kết hợp hai phương pháp giúp quy trình vừa nhanh vừa ổn định, tối ưu nguồn lực và giao hàng đúng hạn.
Cần thiết bị gì để thu dữ liệu đo lường cho dự án Six Sigma?
Bước Measure và Control cần dữ liệu đo tự động thay cho ghi tay. Tại trạm kiểm dùng máy tính công nghiệp không quạt có cổng RS-232/485 nối thước kẹp, cân, thiết bị đo điện tử và ngõ vào ra số để nhận tín hiệu bắt đầu, kết thúc kiểm tra; panel PC cảm ứng tại trạm hiển thị kết quả đạt hoặc không đạt và biểu đồ kiểm soát cho công nhân.