Phần cuối datasheet máy tính công nghiệp thường có hai dòng ngắn: "EMC: CE/FCC Class B, CCC, BSMI" và "Safety: UL, CB, CCC, BSMI". Nhiều người đọc lướt qua vì nghĩ đó là thủ tục giấy tờ. Thực tế hai dòng đó cho biết máy chịu được bao nhiêu nhiễu từ biến tần và contactor trong tủ, và có được phép lắp vào hệ thống xuất khẩu sang châu Âu hay không. Bài này giải mã từng nhãn, chỉ ra chỗ nhãn không nói gì, và đối chiếu số liệu thật trên datasheet của Advantech ARK-1123H, AAEON BOXER-6404M và Cincoze DS-1300.
Ba nhóm nhãn và ba câu hỏi khác nhau
- Nhãn tương thích điện từ (EMC) trả lời: máy có gây nhiễu cho thiết bị khác không, và có chịu được nhiễu từ thiết bị khác không. Đây là CE (theo chỉ thị EMC), FCC, CISPR 32, EN 61000-6-2.
- Nhãn an toàn điện trả lời: máy có gây điện giật, cháy hoặc bỏng không. Đây là UL, CB, IEC 62368-1.
- Nhãn thị trường trả lời: máy được phép bán ở đâu. CCC cho Trung Quốc, BSMI cho Đài Loan, UKCA cho Anh, ICES-003 cho Canada.
Ba nhóm này độc lập. Một máy có UL nhưng không có dấu CE thì vẫn an toàn về điện, chỉ là chưa làm thủ tục cho thị trường châu Âu.
Dấu CE và chỉ thị EMC 2014/30/EU
CE không phải chứng chỉ do một phòng thí nghiệm cấp, mà là tuyên bố của nhà sản xuất rằng sản phẩm đáp ứng các chỉ thị châu Âu áp dụng cho nó. Với máy tính công nghiệp, chỉ thị liên quan nhất là EMC Directive 2014/30/EU — công bố trên Công báo châu Âu ngày 29/03/2014 và áp dụng từ 20/04/2016, thay cho chỉ thị 2004/108/EC.
Chỉ thị này đặt hai yêu cầu cơ bản: giới hạn phát xạ điện từ của thiết bị để không gây nhiễu cho thiết bị vô tuyến, viễn thông và thiết bị khác; và bảo đảm thiết bị đủ miễn nhiễm với nhiễu khi dùng đúng mục đích. Nhà sản xuất chứng minh bằng cách áp dụng các tiêu chuẩn hài hoà được viện dẫn trên Công báo — khi đó sản phẩm được suy đoán là phù hợp. Vì vậy dòng "CE" đơn độc trên tờ rơi gần như không có thông tin; datasheet nghiêm túc ghi kèm tiêu chuẩn cụ thể. Cincoze DS-1300 chẳng hạn ghi phần phát xạ theo CISPR 32 Class A, EN IEC 61000-3-2 (hài dòng điện), EN 61000-3-3 (dao động điện áp và nhấp nháy), FCC 47 CFR Part 15B, ICES-003.
FCC Class A và Class B: khác biệt quan trọng nhất trong thực tế
FCC phân loại thiết bị số theo môi trường sử dụng dự kiến. Class B áp giới hạn phát xạ chặt hơn vì thiết bị dự kiến dùng ở khu dân cư; Class A áp giới hạn nới hơn vì thiết bị dùng ở môi trường thương mại và công nghiệp.
Trong ba máy đối chiếu ở bài này, Advantech ARK-1123H công bố CE/FCC Class B, còn AAEON BOXER-6404M và Cincoze DS-1300 công bố Class A. Điều đó không có nghĩa ARK-1123H "tốt hơn": nó chỉ phát xạ ít hơn, phù hợp cả nơi có thiết bị nhạy như phòng khám, phòng thu, khu văn phòng liền kề. Ngược lại, Class A hoàn toàn đúng chỗ trong nhà xưởng.
Chỗ dễ sai là suy ngược: Class A hay Class B chỉ nói về phát xạ, không nói gì về miễn nhiễm. Máy tính công nghiệp bị treo vì biến tần bên cạnh là vấn đề miễn nhiễm, và con số miễn nhiễm nằm ở một chỗ khác trên datasheet.
Miễn nhiễm: nơi con số thật sự nằm
Khung chung cho môi trường công nghiệp là IEC 61000-6-2:2016 "Electromagnetic compatibility (EMC) - Part 6-2: Generic standards - Immunity standard for industrial environments". Đây là tiêu chuẩn chung, quy định yêu cầu miễn nhiễm trong dải tần 0 Hz đến 400 GHz, áp dụng khi không có tiêu chuẩn miễn nhiễm riêng cho loại sản phẩm đó. Bản 2016 là ấn bản thứ ba, sửa đổi kỹ thuật so với bản 2005.
Bên dưới tiêu chuẩn chung là họ IEC 61000-4-x, mỗi phần một loại nhiễu. Datasheet Cincoze DS-1300 liệt kê đầy đủ và đây là mẫu tốt để học cách đọc:
| Phép thử | Loại nhiễu mô phỏng | Mức công bố cho DS-1300 | Gặp ở đâu trong nhà máy |
|---|---|---|---|
| IEC 61000-4-2 | Phóng tĩnh điện (ESD) | Tiếp xúc 6 kV, không khí 8 kV | Người vận hành chạm vào máy sau khi đi trên sàn khô |
| IEC 61000-4-3 | Trường điện từ bức xạ | 80 MHz – 1000 MHz, 20 V/m | Bộ đàm cầm tay dùng sát tủ điện |
| IEC 61000-4-4 | Xung nhanh (EFT/Burst) | Nguồn AC 2 kV, đường tín hiệu 2 kV | Contactor và relay đóng cắt cùng thanh nguồn |
| IEC 61000-4-5 | Xung sét lan truyền (Surge) | Nguồn AC 2 kV | Sét đánh gần đường dây, đóng cắt tải lớn |
| IEC 61000-4-6 | Nhiễu dẫn do trường tần số vô tuyến | 10 V | Cáp dài chạy song song cáp động lực |
| IEC 61000-4-8 | Từ trường tần số nguồn | 50 Hz, 1 A/m | Máy đặt cạnh máy biến áp hoặc cáp dòng lớn |
| IEC 61000-4-11 | Sụt áp và gián đoạn điện áp | 0,5 chu kỳ ở 50 Hz | Khởi động động cơ lớn làm sụt lưới cục bộ |
Đối chiếu ngang mới thấy hết ý nghĩa. Cincoze DX-1300 công bố cùng nhóm phép thử nhưng mức từ trường tần số nguồn là 30 A/m, cao hơn DS-1300 nhiều lần. Màn hình Cincoze CV-W124 công bố trường bức xạ 3 V/m và nhiễu dẫn 3 V, còn DS-1300 công bố 20 V/m và 10 V, dù cả hai đều mang nhãn "Class A". Nghĩa là cùng dấu CE, cùng Class A, mức miễn nhiễm công bố vẫn có thể khác nhau; cần chọn theo môi trường lắp đặt.
Kết luận thực dụng: khi máy sẽ nằm trong tủ có biến tần, hãy đối chiếu mức IEC 61000-4-3 và IEC 61000-4-6, đừng dừng ở chữ CE. Bài cấu hình máy tính công nghiệp nêu thêm các thành phần cần cân nhắc cùng lúc.
An toàn điện: UL, CB và IEC 62368-1
Nhóm nhãn thứ hai trả lời câu hỏi máy có gây điện giật hay cháy không. Ba tên gặp nhiều nhất:
- IEC 62368-1 "Audio/video, information and communication technology equipment - Part 1: Safety requirements" — áp dụng cho thiết bị điện, điện tử trong lĩnh vực âm thanh, hình ảnh, công nghệ thông tin, truyền thông và máy văn phòng có điện áp danh định không quá 600 V. Điểm khác biệt của tiêu chuẩn này là cách tiếp cận theo nguồn năng lượng nguy hiểm: phân loại nguồn năng lượng, quy định biện pháp bảo vệ tương ứng và hướng dẫn áp dụng, nhằm ngăn đau đớn, thương tích và cháy. Bản 2018 là ấn bản thứ ba; đã có bản 2023 thay thế.
- CB Scheme là cơ chế công nhận lẫn nhau giữa các tổ chức chứng nhận: một báo cáo thử theo IEC được nhiều nước chấp nhận, giúp rút ngắn thủ tục ở thị trường mới. Advantech ARK-1123H và Advantech ARK-3531 đều ghi có CB.
- UL là dấu của tổ chức chứng nhận an toàn tại Bắc Mỹ. Cincoze DS-1300 và DX-1300 đều ghi an toàn theo UL, cUL, CB, IEC, EN 62368-1 — cUL là phần cho thị trường Canada.
Bảng đối chiếu ba máy theo nhãn công bố
| Model | EMC công bố | An toàn công bố | Nguồn vào | Nhiệt độ hoạt động |
|---|---|---|---|---|
| Advantech ARK-1123H | CE/FCC Class B, CCC, BSMI, UKCA | UL, CCC, BSMI, CB, UKCA | 12 VDC, adapter 12 V/3 A 36 W có ren khoá | -20 ~ 60 °C với SSD/mSATA/RAM dải rộng, luồng gió 0,7 m/s |
| AAEON BOXER-6404M | CE/FCC Class A | Chứng thư riêng xin từ hãng khi dự án cần | 12 – 24 VDC, giắc DC có ren khoá | -30 ~ 75 °C theo IEC 68-2-14, luồng gió 0,5 m/s |
| Cincoze DS-1300 | CE, UKCA, FCC, ICES-003 Class A; CISPR 32 Class A; EN 50155 (phần EN 50121-3-2) | UL, cUL, CB, IEC/EN 62368-1 | 9 – 48 VDC, terminal block 3 chân | -40 ~ 70 °C với CPU 35 W |
Khi dự án cần hồ sơ an toàn điện để nghiệm thu, IPC247 xin chứng thư riêng từ hãng cho từng model.
Năm câu hỏi nên đưa vào yêu cầu kỹ thuật
- Máy công bố FCC Class A hay Class B, và nơi lắp có thiết bị nhạy nhiễu ở gần không?
- Mức miễn nhiễm IEC 61000-4-3 và 61000-4-6 là bao nhiêu? Tủ có biến tần thì nên chọn mức cao.
- Có bản Declaration of Conformity kèm danh sách tiêu chuẩn hài hoà không? Đây là tài liệu cần khi hệ thống xuất khẩu sang châu Âu.
- An toàn theo IEC 62368-1 bản nào, và có báo cáo CB không?
- Nếu hệ thống chạy trên phương tiện đường sắt hay xe, có cần EN 50121-3-2 hay EN 50155 không? Cincoze DS-1300 công bố phần EN 50121-3-2 trong khung EN 50155.
Cần lọc nhanh danh sách máy theo môi trường lắp đặt trước khi soi từng datasheet, dùng công cụ chọn máy theo tiêu chí.
Câu hỏi thường gặp về chứng nhận máy tính công nghiệp
Máy có dấu CE thì dùng ở Việt Nam có cần gì thêm không?
Dấu CE là yêu cầu của thị trường châu Âu. Ở Việt Nam, thiết bị nhập khẩu tuân theo quy định quản lý chất lượng trong nước; hồ sơ CE, CB hoặc UL thường được dùng làm tài liệu chứng minh trong hồ sơ nghiệm thu dự án. Bên bán cần cung cấp bản Declaration of Conformity của hãng.
Vì sao máy công nghiệp thường là Class A chứ không phải Class B?
Vì thiết bị dự kiến dùng trong môi trường công nghiệp, nơi giới hạn phát xạ được nới hơn. Đây là lựa chọn thiết kế theo môi trường sử dụng, không phải dấu hiệu chất lượng thấp. Nếu máy đặt gần khu dân cư hoặc thiết bị y tế, nên ưu tiên model công bố Class B như Advantech ARK-1123H.
IEC 62368-1 khác gì tiêu chuẩn an toàn mà máy đời cũ hay ghi?
IEC 62368-1 tiếp cận theo phân loại nguồn năng lượng nguy hiểm và biện pháp bảo vệ tương ứng, thay cho cách liệt kê yêu cầu theo loại sản phẩm. Máy đời mới, ví dụ Advantech ARK-3531, ghi an toàn theo CB(62368) và UL(62368); máy đời cũ hơn có thể vẫn dẫn tiêu chuẩn trước đó.
IPC247 làm được gì cho bạn
Gửi cho kỹ thuật IPC247 yêu cầu kỹ thuật của dự án, đặc biệt phần chứng nhận mà chủ đầu tư hoặc đơn vị tư vấn yêu cầu, cùng mô tả tủ điện nơi máy sẽ nằm. Chúng tôi đối chiếu datasheet của hãng để chỉ ra model nào đáp ứng đúng mục cần, xin bản Declaration of Conformity và tài liệu chứng nhận từ hãng, đề xuất phương án đi cáp và lọc nguồn khi mức miễn nhiễm của máy chưa đủ so với môi trường, cho mượn máy chạy thử theo thoả thuận từng dự án và hỗ trợ kỹ thuật trong quá trình nghiệm thu. Xem thêm Advantech ARK-1123H, Cincoze DS-1300 và AAEON BOXER-6404M.