1. Sản xuất đơn chiếc là gì
Sản xuất đơn chiếc là loại hình sản xuất chế tạo ra các sản phẩm đơn lẻ, thường được áp dụng cho các sản phẩm có tính chất đặc biệt hoặc sửa chửa. Sản xuất đơn chiếc trong tiếng Anh được gọi là job production hay jobbing production hay one-off production. Sản xuất đơn chiếc là một loại hình sản xuất thường xảy ra trong các doanh nghiệp có nhiều chủng loại sản phẩm, nhưng sản lượng cho mỗi loại sản phẩm lại rất nhỏ. Thông thường, mỗi loại sản phẩm chỉ được sản xuất một hoặc vài chiếc.
2. Ví dụ về sản xuất đơn chiếc
Ví dụ về sản xuất đơn chiếc: Đóng tàu thuyền, xây dựng cầu, các công trình kiến trúc, máy bay,... là các sản phẩm thường chỉ sản xuất đơn nhưng giá trị đơn hàng là rất lớn.
3. Đặc điểm của sản xuất đơn chiếc
Quá trình sản xuất không lặp lại trong loại hình sản xuất đơn chiếc có những đặc điểm cơ bản sau: Khâu chuẩn bị kỹ thuật sản xuất và khâu sản xuất thường không được phân tách. Không có giai đoạn chế tạo và thử nghiệm sản phẩm trước khi đưa vào sản xuất như trong các hình thức sản xuất khác. Quy trình công nghệ, dây chuyền sản xuất thường được thiết lập một cách tương đối đơn giản, trong nhiều trường hợp cần phải điều chỉnh và cải thiện thông qua kinh nghiệm của người công nhân. Người công nhân có trình độ nghề nghiệp cao vì họ phải thực hiện nhiều loại công việc khác nhau. Tuy nhiên, do thiếu chuyên môn hóa, năng suất lao động thường thấp. Thiết bị và máy móc trong doanh nghiệp chủ yếu là các thiết bị đa năng được sắp xếp theo từng loại máy có cùng tính năng và tác dụng phù hợp với từng công việc khác nhau và luôn thay đổi.
4. Ưu và nhược điểm của sản xuất đơn chiếc
- Ưu điểm: Tính linh hoạt cao, thời gian chuyển đổi mặt hàng ngắn, khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường cao.
- Nhược điểm: Năng suất thấp, giá thành cao.
5. So sánh sản xuất đơn chiếc và sản xuất hàng loạt
| DẠNG SẢN XUẤT | ĐƠN CHIẾC, LOẠT NHỎ | LOẠT LỚN, HÀNG KHỐI | |
|---|---|---|---|
| KHÁI NIỆM | Dạng sản xuất đơn chiếc, loạt nhỏ là dạng sản xuất mà sản lượng gia công của mỗi mặt hàng rất nhỏ, thường chỉ một đến vài chục chiếc. Số chủng loại mặt hàng nhiều, các mặt hàng không lặp lại hoặc lặp lại không theo chu kỳ. | Dạng sản xuất hàng loạt là dạng sản xuất mà số chủng loại mặt hàng rất ít, sản lượng gia công của một mặt hàng rất lớn (từ 10.000 đến hàng triệu sản phẩm/ năm), sản phẩm rất ổn định và lâu dài. | |
| ĐẶC ĐIỂM | – Sử dụng máy: | Chủ yếu là máy vạn năng. | Chủ yếu là máy chuyên dùng, máy tự động cho năng suất cao. |
| – Bố trí máy: | Thường bố trí máy theo nhóm máy. | Theo quy trình công nghệ, tại mỗi máy thương chỉ hoàn thành một công việc nhất định của một quy trình công nghệ nhất định. | |
| – Đồ gá và các trang thiết bị công nghệ | Chủ yếu là vạn năng. | Chủ yếu là chuyên dùng. | |
| – Phương pháp gá đặt: | Chủ yếu là rà gá | Chủ yếu sử dụng phương pháp tự động đạt kích thước. | |
| – Phương pháp đảm bảo độ chính xác gia công: | Sử dụng phương pháp đo dò, cắt thử. | Thường sử dụng phương pháp chỉnh sẵn dao. | |
| – Định mức kỹ thuật: | Rất đơn giản, thường định mức theo kinh nghiệm. | Rất tỉ mỉ và chính xác, thường sử dụng các phương pháp tính toán phân tích, bấm giờ, chép thực ngày làm việc… | |
| – Bậc thợ: | Thợ đứng máy đòi hỏi tay nghề cao, không cần thợ điều chỉnh. | Cần thợ điều chỉnh có tay nghề cao, thợ đứng máy không cần có tay nghề cao. | |
| – Văn kiện công nghệ: | Được lập rất đơn giản, thường chỉ sử dụng phiếu tiến trình công nghệ. | Được lập rất tỉ mỉ, thường phải sử dụng đến phiếu nguyên công. | |
| ƯU ĐIỂM | Tính linh hoạt cao, thời gian chuyển đổi mặt hàng ngắn, khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường cao. | Năng suất cao, giá thành hạ. | |
| NHƯỢC ĐIỂM | Năng suất thấp, giá thành cao. | Tính linh hoạt thấp, chuyển đổi mặt hàng khó khăn, vốn đầu tư lớn. | |
Chọn thiết bị cho sản xuất đơn chiếc
Xưởng sản xuất đơn chiếc dùng máy vạn năng, đổi mặt hàng liên tục và dựa nhiều vào tay nghề thợ. Máy tính tại xưởng vì thế phải nối được với nhiều loại máy, hiển thị bản vẽ và phiếu công nghệ ngay tại chỗ, và chịu được dầu, bụi kim loại. Kỹ sư IPC247 thường xét:
- Panel PC cảm ứng đặt cạnh máy: Advantech TPC-1251T màn 12,1 inch, mặt trước đạt IP66, không quạt, làm việc −20…60 °C; xưởng thực phẩm hoặc nhiều nước, dầu thì chọn Panel PC KLD-1061B vỏ thép không gỉ SUS304, chống thấm. Danh mục máy tính công nghiệp màn hình cảm ứng.
- Máy hộp nối máy CNC, máy đo: Advantech ARK-2121F có 6 cổng COM, DIO cách ly, nguồn 9–36 V DC, dải nhiệt −20…70 °C khi dùng SSD nhiệt rộng. Xem máy tính công nghiệp không quạt.
- Lưu trữ bản vẽ và chương trình gia công lâu dài: ổ cứng công nghiệp chịu rung, dải nhiệt rộng.
Nhập điều kiện lắp đặt của xưởng vào công cụ chọn máy theo điều kiện lắp đặt để lọc trước, rồi kỹ sư IPC247 tư vấn cấu hình cụ thể.
Câu hỏi thường gặp về sản xuất đơn chiếc
Sản xuất đơn chiếc là gì?
Là loại hình sản xuất chế tạo từng sản phẩm riêng lẻ hoặc số lượng rất nhỏ theo yêu cầu riêng, thường không lặp lại. Tiếng Anh gọi là job production, jobbing production hoặc one-off production.
Ví dụ về sản xuất đơn chiếc?
Đóng tàu, xây cầu, công trình kiến trúc, máy bay, khuôn mẫu, máy chuyên dùng chế tạo theo đơn đặt hàng. Mỗi sản phẩm chỉ làm một hoặc vài chiếc nhưng giá trị đơn hàng lớn.
Sản xuất đơn chiếc khác sản xuất hàng loạt ở điểm nào?
Đơn chiếc dùng máy vạn năng, bố trí theo nhóm máy, thợ đứng máy tay nghề cao, định mức theo kinh nghiệm; linh hoạt nhưng năng suất thấp và giá thành cao. Hàng loạt dùng máy chuyên dùng, bố trí theo quy trình, định mức tỉ mỉ; năng suất cao, giá thành hạ nhưng khó đổi mặt hàng.
Ưu và nhược điểm của sản xuất đơn chiếc là gì?
Ưu điểm: linh hoạt, thời gian chuyển đổi mặt hàng ngắn, đáp ứng yêu cầu riêng của khách hàng, vốn đầu tư ban đầu nhỏ. Nhược điểm: năng suất thấp, giá thành cao, phụ thuộc tay nghề công nhân.